Güncelleme Tarihi: 10.01.2026

Çocuklarda hipotiroidi bulguları, yaşa göre değişiklik gösterebilir ve çoğu zaman sinsi seyredebilir.

Hipotiroidi, çocukluk çağında sinsi seyirli olabilen, belirtileri çoğu zaman yavaş gelişen ve başka durumlarla kolayca karışabilen bir hastalıktır. Çocuklarda hipotiroidinin bulguları erişkinlerden farklıdır; üstelik tek bir belirti tanı koydurucu değildir.

Bu nedenle erken tanı çoğu zaman;

• büyümenin dikkatle izlenmesi,
• ergenlik gelişiminin doğru değerlendirilmesi
  ve
• gerekli durumlarda kan testlerinin zamanında yapılması
  ile mümkündür.

Aşağıda çocuklarda hipotiroidi bulgularını üç ayrı dönem altında ele alıyoruz.

 Doğumsal (Konjenital) Hipotiroidi Bulguları

Neden doğumda çoğu bebekte belirti yoktur?

Doğumsal hipotiroidili bebeklerin %95’inden fazlası doğumda belirgin bir yakınma göstermez. Bunun temel nedenleri şunlardır:

• Gebelik sırasında anneden bebeğe bir miktar tiroid hormonu (T4) geçer
• Bazı bebeklerde tiroid dokusu tamamen yok değildir, kısmen çalışır

Bu nedenle:

“Bebek doğduğunda iyi görünüyordu” ifadesi, doğumsal hipotiroidiyi dışlamaz.

İşte bu yüzden yenidoğan tarama testleri hayati önemdedir.

Doğumda ve gebelikte fark edilebilen ipuçları

• Doğum boyu ve kilosu genellikle normaldir
• Kilo, boya göre nispeten yüksek olabilir (ödem etkisi)

Bunlar çoğu zaman aile tarafından fark edilmez ve tek başına tanı koydurmaz.

Belirti veren bebeklerde (taramanın olmadığı durumlar)

Yenidoğan taramasının yapılmadığı ya da tanının geciktiği durumlarda, ilk aylar içinde şu bulgular ortaya çıkabilir:

• Aşırı uyku hali, halsizlik
• Beslenme güçlüğü, emzirirken uyuyakalma
• Kabızlık
• Uzamış sarılık
• Kalın/kısık ağlama
• Yüzde şişkinlik, donuk ifade
• Kalın ve dışarı doğru çıkan dil (makroglossi)
• Büyük bıngıldaklar
• Kas gevşekliği (hipotoni)
• Göbek fıtığı
• Kuru cilt, soğuğa eğilim

Önemli uyarı:

Bu belirtiler ortaya çıktığında, beyin gelişimi açısından zaman kaybı yaşanmış olabilir.
Bu nedenle doğumsal hipotiroidide en etkili yaklaşım tarama ile tanıdır.

Merkezi (santral) hipotiroidi için özel ipuçları

Nadiren hipotiroidi, hipofiz kaynaklı olabilir. Bu durumda:

• Hipoglisemi
• Mikropenis
• İnmemiş testis
• İşitme kaybı
• Diğer hipofiz hormon eksiklikleri
  eşlik edebilir.

Bu durumlar nadirdir ama bütüncül değerlendirme gerektirir.

Çocukluk Çağında (Edinsel) Hipotiroidi Bulguları

En erken ve en önemli bulgu: Boy uzama hızında yavaşlama

Çocukluk çağında edinilmiş hipotiroidinin en sık ve en erken belirtisi, boy uzamasında yavaşlamadır.

• Büyüme geriliği yavaş ve sinsi gelişir
• Yıllarca başka hiçbir belirti olmayabilir
• Kilo artışı eşlik etmeyebilir

Bu nedenle çok net bir kural vardır:

Boy uzama hızı azalan her çocukta hipotiroidi mutlaka değerlendirilmelidir.

Kemik yaşı genellikle geridir

Diğer çocukluk çağı bulguları

• Yorgunluk, halsizlik
• Soğuğa hassasiyet
• Kabızlık
• Ciltte kuruluk
• Saçların kuru, mat ve kırılgan hale gelmesi
• Yüzde hafif şişkinlik, donuk ifade
• Kas ağrıları ve kramplar
• Nabzın yavaşlaması

Fizik muayene bulguları

• En sık: guatr (tiroid bezinde büyüme)
• Ancak tiroid bezi normal boyutta ya da ele gelmeyebilir
• Bradikardi
• Reflekslerde yavaşlama
• …

Adölesan Dönemde Hipotiroidi Bulguları

Ergenlik dönemi, hipotiroidinin en kolay gözden kaçabildiği dönemlerden biridir. Şikâyetler çoğu zaman “ergenlik hali” olarak yorumlanabilir.

Ergenlik gelişimi

Hipotiroidide:

• Ergenlik gecikebilir
• Başlamış olan ergenlik duraklayabilir
• Pubertal ilerleme yavaşlayabilir

 Adet düzensizlikleri

Adölesan kızlarda hipotiroidi:

• Adet görememe (amenore)
• Sık adet görme
• Aşırı ve uzun süren adet kanamaları
• Artmış adet sancısı ve halsizlik
  ile kendini gösterebilir.

Bu düzensizlikler tek başına tanı koydurmaz, ancak mutlaka değerlendirilmelidir.

Adölesan döneme görülebilen diğer hipotiroidi bulguları

• Yorgunluk, halsizlik
• Soğuğa tahammülsüzlük
• Kuru cilt ve saç dökülmesi
• Ses kısıklığı
• Yavaş konuşma ve tepki süresi
• Yüzde şişkinlik
• Hafif kilo artışı (çoğunlukla sıvı tutulumu)

Hipotiroidiye özgü tek bir belirti yoktur.
Bulgular:

• yavaş gelişir,
• siliktir,
• başka birçok durumla karışabilir.

Bu nedenle:

Hipotiroidinin kesin tanısı yalnızca kan testleriyle konur.

Ne zaman mutlaka değerlendirilmelidir?

• Boy uzama hızı yavaşlayan çocuklarda
• Ergenlik gelişimi duran veya gecikenlerde
• Açıklanamayan adet düzensizliklerinde
• Guatr fark edildiğinde
• Uzun süren, açıklanamayan halsizlik ve kabızlıkta

Son Söz

Çocuklarda hipotiroidi:

• bazen gürültülü seyretmeyebilir
• ama zamanında fark edilmezse kalıcı etkiler bırakabilen bir durumdur.

Erken tanı ile:

• büyüme normale döner,
• ergenlik sağlıklı ilerler,
• yaşam kalitesi belirgin şekilde artar.

Bu nedenle büyüme ve ergenlik izlemi, çocuk sağlığında vazgeçilmezdir.

İlişkili Diğer Yazıları Okuyun

Çocuklarda Hipertiroidi Bulguları

Çocuklarda Tiroid Hastalıkları: Doğumsal Hipotiroidi ve Diğer Sorunlar